Pilot 'Versneld Evalueren' motor voor de bewezen beste zorg

Landelijk wordt slechts een kwart van de zorgevaluaties tijdig afgerond, vooral door het ontbreken van een goede organisatiestructuur voor patiëntinclusie. Hoewel medisch specialisten het belang erkennen, vormen tijdsdruk en administratieve lasten een drempel voor deelname. Om dit te verbeteren, werden zorginstellingen door ZE&GG en ZonMW opgeroepen om deel te nemen aan de pilot ‘Versneld Evalueren’. Het landelijke doel: een structurele infrastructuur creëren waarin zorgevaluaties vanzelfsprekend plaatsvinden. Voor zorginstellingen, zoals VieCuri, lag de focus op het verbeteren van de interne organisatie en het stimuleren van patiëntinclusie. VieCuri was één van de negen instellingen die aan deze pilot, die liep van september 2024 tot september 2025, deelnamen.

Om zorgevaluaties te versnellen en patiëntinclusie binnen VieCuri te maximaliseren, is een infrastructuur in het ziekenhuis opgezet met centraal daarin een Zorgevaluatiebureau en een kernteam Zorgevaluatie. Dit kernteam – bestaande uit programmaregisseur ZE&GG Nicole Kessels, zorgevaluatieresearchmedewerkers Manon Fleuren-Janssen en Nouhaila Belkassem, en adviseur Wetenschap Coby van de Bool– stimuleerde vakgroepen om deel te nemen aan zorgevaluaties, ontwikkelde een plan voor duurzame implementatie en deelde kennis met andere zorginstellingen.

Neuroloog Floris de Kleermaeker is als onderzoeker betrokken bij de zorgevaluatie SAFEST. Hierin wordt onderzocht of het wel of niet behandelen met cholesterolverlagende medicijnen (statines) van oudere patiënten die recent een herseninfarct of TIA hebben gehad, bij deze mensen leidt tot een beter dagelijks functioneren en gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven. Dit wordt onderzocht bij zowel ouderen die al (langere tijd) statines gebruiken als bij ouderen die starten met statines.

De pilot heeft in VieCuri aanzienlijke vooruitgang geboekt in het versnellen van zorgevaluaties. “De belangrijkste opbrengst is dat we het aantal deelnemende patiënten hebben geoptimaliseerd. Dat hebben we onder meer mogelijk gemaakt door in het elektronisch patiëntendossier overzichten te genereren van geschikte deelnemers, zodat eventuele gemiste patiënten achteraf alsnog geïncludeerd kunnen worden. Op deze manier kunnen we er zeker van zijn dat er geen deelnemers zijn gemist.” aldus Manon Fleuren-Janssen. De centrale positie van de zorgevaluatieresearchmedewerkers zorgde ervoor dat er snel geschakeld kon worden en dat opgedane kennis en ervaringen bij meerdere vakgroepen ingezet konden worden. Manon vervolgt: “Door het overzichtelijk maken van de uit te voeren werkzaamheden per zorgevaluatie, is het ons bovendien gelukt om alle benodigde onderzoeksdata te verzamelen en in te voeren.” Neuroloog Floris de Kleermaeker: “Deze ondersteuning is bij vrijwel alle stappen die doorlopen moeten worden erg belangrijk geweest: van hulp bij het uitrollen van de studie in VieCuri tot aan de inclusies. De zorgevaluatieresearchmedewerker zit er bij iedere potentiële kandidaat strikt bovenop, neemt de tijd voor uitleg en dat vertaalt zich uiteindelijk in een groter aantal inclusies.”

Om de ziekenhuisbrede bewustwording van zorgevaluaties te vergroten, werd onder andere ingezet op informatieve artikelen voor medewerkers en patiënten en gesprekken met de medisch leiders van 15 verschillende vakgroepen. Hieruit bleek dat het programma ZE&GG wel bekend was, maar actieve betrokkenheid en kennis over deelname vaak ontbraken. Wel was er een grote bereidheid tot deelname, mits er voldoende centrale ondersteuning is. Naar aanleiding van deze reacties werd een procesbeschrijving voor deelname opgesteld en intern gepubliceerd.

Ook vanuit het Wetenschapsbureau is er specifieke aandacht voor zorgevaluaties. Coby van de Bool, adviseur Wetenschap: “Zorgevaluaties worden doorgaans goed voorbereid door de initiërende onderzoekers. Parallel hieraan zorgen wij ervoor dat het lokale goedkeuringsproces soepel en snel verloopt.”

Door de inzet van centrale researchverpleegkundigen werd een laagdrempelig aanspreekpunt geboden aan de patiënten. Nouhaila Belkassem, zorgevaluatieresearchmedewerker: “Patiënten waarderen het dat ze gebeld worden, hun vragen kunnen stellen en steun krijgen van de zorgevaluatieresearchmedewerkers. Dit geeft hen vertrouwen en voorkomt dat ze afhaken.”

In samenwerking met het Catharina Ziekenhuis en Isala werd een vragenlijst ontwikkeld om inzicht te krijgen in de ervaringen en motivaties van patiënten met betrekking tot deelname aan zorgevaluaties. De resultaten van dit panelonderzoek tonen aan dat duidelijke informatievoorziening en goede communicatie essentieel zijn voor daadwerkelijke deelname aan onderzoek, waarbij het tevens van belang is om potentiële deelnemers expliciet uit te nodigen om vragen te stellen. Manon Fleuren-Jansen: ”De aanbeveling is dan ook om voldoende tijd te nemen voor het informeren van potentiële deelnemers voor wetenschappelijk onderzoek en zorgevaluaties. De informatie dient zowel mondeling als schriftelijk te worden verstrekt, waarna wordt aanbevolen patiënten 5 tot 7 dagen na het eerste contact te bellen en hen expliciet uit te nodigen eventuele vragen te stellen.”

Tijdens de pilot is er zelfs versnelling aangebracht in een reeds lopende zorgevaluatie bij Cardiologie. Nicole Kessels: “Met behulp van een nieuwe wekelijkse overzichtsgenerator van Performation zijn potentiële patiënten geïdentificeerd en zijn daardoor ook de eerder gemiste patiënten alsnog benaderd voor deelname aan de zorgevaluatie. Dit heeft geleid tot een aanzienlijke stijging van het aantal inclusies voor deze zorgevaluatie binnen VieCuri.”

De landelijke ambitie is dat elke zorgevaluatie binnen drie maanden voldoende patiënten kan includeren en 90% van de zorgevaluaties binnen de geplande tijd wordt afgerond. Na de succesvolle pilot is het streven om de opgezette infrastructuur binnen VieCuri te kunnen verbreden naar alle vakgroepen die deelnemen aan zorgevaluaties en daarbij ondersteuning kunnen gebruiken. Nicole Kessels: “Hierdoor zal het inclusieproces zeker versneld worden waardoor er ook sneller gepaste zorg voor de patiënt beschikbaar is. De verbeterde informatievoorziening naar de patiënt draagt hier uiteraard ook zijn steentje aan bij.” Neuroloog Floris de Kleermaeker: “De aanwezigheid van centrale zorgevaluatieresearchmedewerkers is cruciaal voor vakgroepen zonder eigen researchondersteuning. Ik hoop dan ook dat deze waardevolle steun in de toekomst behouden blijft en mogelijk uitgebreid wordt met een grotere pool van researchmedewerkers.”