Wat is een haarnestcyste en wat merk je daarvan?
“Sinus pilonidalis ofwel een haarnestcyste is een ontsteking in de bilspleet die ontstaat door ingegroeide haren. Je zou verwachten dat mensen met behaarde billen of rug een grotere kans op deze aandoening hebben. Maar het blijkt veelal dat dit komt door hoofdharen die afbreken en naar beneden vallen. Bij mensen met een diepere bilnaad kunnen die haartjes makkelijker blijven hangen. Tijdens het bewegen spannen de bilspieren zich aan en worden de haartjes verder de bilnaad ingedrukt.
Als dat vaak genoeg gebeurt, ontstaan kleine gaatjes in de bilnaad waardoor de haartjes naar binnen groeien en onder de huid een klein gangensysteem ontwikkelen. Dat kan zich beperken tot de bilnaad, maar ook naar de zijkant uitlopen. Er zijn mensen die daar niet veel van voelen en er geen grote last van hebben. Maar het kan ook gaan ontsteken. Patiënten hebben pijn of een drukkend gevoel met zitten. Er kan ook vocht of pus uit de ontsteking komen. Dat is meestal het moment dat iemand naar de huisarts gaat.
Hoe is dit te behandelen?
“Als iemand deze klacht voor het eerst heeft en de klacht nog beperkt is, dan kunnen we onder lokale verdoving - poliklinisch - de haarnestcyste weghalen. De kleine wondjes daarvan genezen vanzelf van binnenuit. Nog niet zo lang geleden was de behandeling veel zwaarder. Het hele ontstoken gebied werd weggesneden en voor de grote wond was maandenlang wondverzorging nodig. Nu is de ingreep veel minder ingrijpend en belastend, maar er is wel een iets grotere kans dat de klachten terugkomen als nieuwe haartjes weer ingroeien of toch niet het hele gangenstelsel (het netwerk van onderhuidse buisjes, tunneltjes en holtes die door de ontsteking zijn gevormd) is verwijderd.”
Kunnen de klachten terugkomen na de ingreep?
“De meeste patiënten zijn geholpen met een minimale invasieve ingreep (ingreep waarbij arts klein sneetje maakt) onder plaatselijke verdoving. Maar komt iemand daarna toch terug met dezelfde klachten, dan is wel een grotere operatie onder volledige narcose nodig. We halen dan eerst het hele gangenstelsel aan ingegroeide haartjes weg en maken vervolgens de bilnaad minder diep door middel van een verschuivingsplastiek (de zogenoemde Bascom Cleft Lift procedure). Hierdoor kunnen haartjes niet meer ingroeien en zijn patiënten definitief van het probleem af.”
Wie loopt het grootste risico op haarnestcystes?
“De aandoening komt drie keer zo vaak voor bij mannen als bij vrouwen, vooral mannen op relatief jonge leeftijd. Vaak zijn het mensen met veel haar, een diepe bilnaad, een zittend beroep en soms ook overgewicht.”
Hoe kun je deze aandoening voorkomen?
“Dat is lastig te zeggen. Uit onderzoek blijkt dat de aandoening niet komt door slechte hygiëne. Toch is het evengoed belangrijk om de bilnaad heel goed schoon te houden, zodat haartjes die er in vallen geen kans krijgen om in te groeien.
Het beste advies is om klachten snel te bespreken met je huisarts. Veel mensen schamen zich om met zo’n probleem naar de huisarts te gaan. Maar voor artsen is een probleem aan de bilnaad niet anders dan aan een ander lichaamsdeel, zoals de oksel. Stap over die schaamte heen en trek op tijd aan de bel, voordat het probleem groter wordt.”
Veelvoorkomende aandoening?
Elk jaar krijgen 8.000 tot 9.000 mensen in ons land deze diagnose. Chirurgen Martine Samyn en Thomas Schok zien in VieCuri elke week patiënten met een haarnestcyste. Zij hebben veel kennis en ervaring over deze aandoening en de behandeling ervan.
