Jarenlang werd er al over gesproken: VieCuri zou een operatierobot krijgen. En toen ging het ineens snel. “In één keer was het: hij is leverbaar, dus hij kan komen”, vertelt Janneke.
Een groep van 6 OK-assistenten en 2 collega’s van de anesthesie ging aan de slag met de voorbereidingen. Voor de meesten was werken met een operatierobot compleet nieuw. Ze volgden scholingen, oefenden en keken mee bij operaties in andere ziekenhuizen.
“De basis in VieCuri moest worden gelegd”, vertelt Aimée. “Van protocollen en materialen tot de inrichting van de ruimte. We verdeelden de taken en gingen samen aan de slag.”
Veel meer dan een robot neerzetten
De Da Vinci 5 in gebruik nemen heeft invloed op een hele keten binnen het ziekenhuis. Zo moeten de speciale instrumenten na een operatie op de juiste manier naar de Centrale Sterilisatie Afdeling (CSA), waar ze worden gereinigd, gecontroleerd en gesteriliseerd. Ook Transport & Logistiek, ICT, Medische Techniek en het Bouwbureau spelen een belangrijke rol.
“Na de eerste operatie denk je meteen: zijn de instrumenten op tijd klaar voor de volgende operatie? Hebben we overal genoeg van? Werkt het proces zoals we bedacht hebben?”, vertelt Janneke. “Soms kom je tijdens het werken iets kleins tegen waarvan je denkt: dát hebben we nog nodig. Vervolgens pas je het protocol weer aan.”
Het team evalueert regelmatig samen met de artsen en blijft de werkwijze verbeteren. “Het is echt hand in hand werken”, zegt Dilara.
De chirurg staat niet meer naast je
Ook tijdens de operatie verandert de rol van de OK-assistent. De chirurg bestuurt de robot vanuit een console en staat daardoor niet meer naast de patiënt. De OK-assistent staat daar wél.
“Je staat steriel bij de patiënt en moet heel goed in de gaten houden wat er gebeurt”, vertelt Aimée. “Je assisteert echt mee tijdens de operatie.”
Dat vraagt andere vaardigheden. De OK-assistent moet de robot en instrumenten goed kennen én laparoscopische vaardigheden beheersen: opereren via kleine openingen in de buik. “Sommige collega’s hadden daar al veel ervaring mee en anderen minder”, vertelt Janneke. “De chirurgen nemen ons daarin mee. Ze geven instructies en helpen je om een handeling steeds beter uit te voeren.”
‘Nu gaat hij klemmen’
Hoe belangrijk dat vertrouwen is, merkte Janneke tijdens een nieroperatie. Onder supervisie mocht ze voor het eerst helpen bij een belangrijke stap: het plaatsen van clips op grote bloedvaten naar de nier.
“Dat vond ik spannend. Als zoiets niet goed gaat, kan er een bloeding ontstaan.”
Uroloog Marc de Jong zat achter de console. Uroloog Tom Hermans stond naast haar en begeleidde haar stap voor stap. “Hij zei precies wat ik moest doen: ‘Bekje een beetje open. Meer naar boven. Naar binnen. En hij klipt.’”
Janneke lacht als ze eraan terugdenkt. “Ik vond dat zó mooi om te doen!”
De handeling gebeurt onder supervisie en in opdracht van de arts. Tegelijkertijd krijgt de OK-assistent zo de ruimte om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. “De uroloog zei ook tegen ons: jullie moeten het gewoon doen. Want als jullie dit goed onder de knie hebben, is dat voor ons ook belangrijk.”
Samen blijven leren
Inmiddels hebben de drie meerdere operaties met de Da Vinci 5 meegemaakt. De robot maakt zeer precieze bewegingen mogelijk en de camera geeft een stabiel, sterk vergroot 3D-beeld. “Je kunt daardoor heel precies werken en op plekken komen die bij een gewone kijkoperatie moeilijker bereikbaar zijn”, vertelt Aimée.
Maar hun trots zit vooral in hoe snel iedereen de nieuwe werkwijze samen heeft opgepakt. De eerste groep deelt de opgedane kennis inmiddels met andere OK-assistenten.
Dat blijven leren maakt het vak voor Aimée, Dilara en Janneke juist zo leuk. “Als je zegt dat je operatieassistent bent, denken mensen soms dat je alleen instrumenten aangeeft”, zegt Dilara. “Maar het is zoveel meer dan dat. En met de robot kunnen we daar nóg een schepje bovenop doen.”
Een nieuwe robot mag dan indrukwekkend zijn, de afgelopen maanden hebben vooral laten zien wat er nodig is om ermee te werken: vakmanschap, vertrouwen en heel veel samenwerking.