Borstbesparende operatie met directe reconstructie door de plastisch chirurg

In deze informatie leest u meer over wat een borstsparende operatie is. De medische naam is lumpectomie. Ongeveer 2 op de 3 vrouwen met borstkanker krijgen een borstsparende operatie. In deze informatie leggen wij graag uit wat de operatie inhoudt, welke operatiemogelijkheden er zijn. Wat u kunt verwachten rondom deze operatie en daarna. En wat uzelf kunt doen. Het is belangrijk om te beseffen dat de persoonlijke situatie, wensen en voorkeuren van iedereen anders zijn. Daar houden wij altijd rekening mee.

Weet dat u altijd iemand of meerdere personen mag meenemen tijdens de gesprekken in het ziekenhuis, als u dat fijn vindt. Zo kunt u daarna samen praten over de operatie en wat er besproken is. Stel gerust uw vragen, dat geldt ook voor uw naaste(n).

Wat betekent het voor u?

Samen met u kijkt de (plastisch) chirurg of een borstsparende operatie bij u mogelijk is. De voordelen en nadelen van deze operatie worden gedeeld. Probeer bij elke keuze na te denken over wat dit betekent voor uw lichaam en uw leven. Als u vragen en of zorgen heeft, deel die dan zeker met uw chirurg of verpleegkundig specialist. Zij kunnen u verder helpen. Het belangrijkste is dat samen gekeken wordt wat het beste past bij uw situatie.

Bij een borstsparende operatie haalt de (oncologisch) chirurg alleen het deel van uw borst weg waar de tumor zit. Samen met een klein stukje gezond weefsel eromheen. Dit is nodig om de kans zo klein mogelijk te maken dat er nog tumor de borst blijft zitten. Soms gaat het niet om een echte tumor, maar om een plek die later misschien borstkanker kan worden. Dit heet DCIS (Ductaal Carcinoom In Situ). Deze plek wordt weggehaald om te voorkomen dat het kanker wordt. Na de operatie blijft het grootste deel van uw borst behouden. Het doel is om de borst zoveel mogelijk in zijn oorspronkelijke vorm te houden.

Door het weghalen van de tumor kan de vorm van uw borst veranderen. Er kan bijvoorbeeld een deuk ontstaan of de tepel kan iets verschuiven van plaats. Bij de borstsparende operatie wordt de borst tijdens de operatie direct hersteld, dit heet een directe reconstructie. Dat betekent dat de plastisch chirurg, na het verwijderen van de tumor, uw borst zoveel mogelijk van vorm herstelt, zodat deze er zo natuurlijk mogelijk uitziet. De (oncologisch) chirurg en plastisch chirurg proberen de vorm en de grootte van uw borst zoveel mogelijk hetzelfde te houden. Soms is het wenselijk om de borst te verkleinen, of was deze wens er al langer. Tijdens een reconstructie kan dit dan meteen worden meegenomen.

Voor de operatie vertelt de chirurg hoeveel borstweefsel ongeveer wordt weggehaald. En wordt samen besproken wat in uw geval mogelijk is. Op welke wijze dit wordt gedaan. En u hoort ook hoe uw borst er daarna waarschijnlijk uit zal gaat zien.  Hoe groot het litteken wordt, hangt af van de grootte en plaats van de tumor.

Deze operatie valt onder onco-plastische chirurgie: een combinatie van oncologische chirurgie (het veilig verwijderen van de tumor) en plastische chirurgie (het herstellen van de borstvorm).

Het operatieproces 

De operatie wordt gedaan onder algehele verdoving (narcose), hierdoor voelt u niets van de operatie. De chirurg maakt een snee in de huid om de tumor eruit te halen. Tijdens de operatie wordt dus de borstvorm direct hersteld door de plastisch chirurg. Dit wordt gedaan door het verplaatsen van borstweefsel. Of door weefsel van een andere plek in uw lichaam te gebruiken om de borst op te vullen. (Bij punt 2 wordt dit verder uitgebreid uitgelegd.)

Bestraling van de borst

Er zijn verschillende manieren om uw borst zo goed mogelijk te herstellen. De plastisch chirurg bespreekt van tevoren de mogelijkheden met u.

Onderstaand worden de twee meest voorkomende opties uitgelegd.

Optie 1: Een borst verkleinende operatie (mammareductie) met eigen weefsel uit de borst

Als uw borst groot genoeg is, kan een borst verkleinende operatie worden gedaan. Of u geschikt bent voor deze operatie wordt samen met de plastisch chirurg bekeken. Tijdens deze operatie haalt de chirurg eerst de tumor weg. Samen met een stukje gezond weefsel eromheen. Daarna wordt deze plek opgevuld met uw eigen, bestaande borstweefsel. Hierdoor zal de borst kleiner worden dan voorheen.

De snede voor de borstverkleining, heeft de vorm van een sleutelgat, eerste afbeelding figuur 1. (Dit wordt ook wel WISE patroon genoemd). Na de operatie heeft u een litteken rond de tepel en een litteken van de tepel naar de borstplooi toe. Dit ziet eruit als een anker, zie tweede afbeelding figuur 1.

Hoe lang de operatie ongeveer duurt en hoe lang u in het ziekenhuis moet blijven wordt met u besproken.

Symmetrische borstoperatie

Stel dat uw borsten na de operatie niet even groot zijn, dan kan de plastisch chirurg de andere borst verkleinen om beide borsten zoveel mogelijk gelijk te maken. Maar alleen als u dat wenst. Dit heet een symmetrische borstoperatie. Door de bestraling kan uw borst ook nog van grootte en vorm veranderen, waardoor de tepel ook wat kan verschuiven. Daarom gebeurt deze aanpassing meestal pas 6 tot 12 maanden na de operatie en de laatste bestraling.

Optie 2: Uw borst opnieuw vorm geven met huid- of vetweefsel, ook wel ‘lap’ genoemd

Nadat de (oncologisch) chirurg de tumor heeft weggehaald, kan de holte ook opgevuld worden met huid en vet weefsel uit de omgeving van de borst. Het extra weefsel wordt ook wel een ‘lap’ genoemd. Of dit kan, hangt af van de plaats van de tumor en of er genoeg weefsel in de omgeving is.

Een voorbeeld is een LICAP-lap (lateral intercostal artery perforator). De plastisch chirurg maakt dit weefsel los, maar het blijft wel vastzitten aan de bloedvaten. Dat is belangrijk voor een goede doorbloeding. Hierdoor kan het ook beter genezen. Met de lap kan de borst goed worden opgevuld. De littekens vallen meestal onder de BH, zie figuur 2.

Als de tepel niet behouden kan worden

Soms moet de tepel helaas verwijderd worden als de tumor dicht bij de tepel ligt. Nadat de reconstructie is gedaan en het uiteindelijke eindresultaat is bereikt, kunt u ervoor kiezen om op een later moment een tepel- en tepelhof correctie te laten doen. Dit kan ook door middel van een  medische tatoeage. Bespreek vooral met de plastisch chirurg wat voor u mogelijk is en wat u zou willen.

Een borstoperatie is lichamelijk gezien geen hele zware operatie. Ook al begrijpen wij dat het anders kan aanvoelen. Daarbij komt dat elke operatie risico’s met zich mee brengt. Na een borstreconstructie kunnen altijd één of meerdere van de volgende klachten ontstaan.

Het is belangrijk om goed te weten wat u kunt verwachten na de operatie. Daarom volgen nu een aantal dingen waar u rekening mee moet houden en wat u zelf kunt doen.

Algemene klachten die bij elke operatie kunnen voorkomen (over het algemeen goed te behandelen):

• Pijn in uw borst
• Problemen met het genezen van de wond:
  • roodheid
  • warmte
  • koorts
  • zwelling
  • pus
• Nabloeding / lekken vocht
• Vochtophoping in de borst
• Blauwe plekken, het kan lang duren voordat deze helemaal weg zijn
• Een trekkend gevoel bij littekens

Klachten bij dit soort borstoperaties

• De wond kan open gaan (waardoor de bestraling later gestart kan worden. De      kans hierop is groter bij vrouwen die roken of overgewicht hebben)
• Minder goede doorbloeding van de huid, tepel en/of de borst
• Veranderd gevoel in de borst en/of tepel

Lekkage wondvocht (seroom)

Na de operatie kan er nog wat vocht uit de wond komen. Dit gebeurt meestal in de eerste paar dagen. Het vocht ziet er meestal niet uit als bloed, maar helder of een beetje rood. Dit is normaal en stopt vanzelf. Als de wond na een week nog steeds lekt, neem dan contact op met de polikliniek Plastische Chirurgie.

Litteken

Na de operatie kan de huid een beetje rood zijn. Dat is normaal en trekt meestal na enkele weken langzaam weg. Het litteken zelf blijft lang zichtbaar. Dat heeft vaak langer nodig om weg te trekken. Gemiddeld genomen duurt het één jaar voordat de rode kleur van het litteken verdwenen is.

Soms gaat een stukje van de wond een beetje open. Bijvoorbeeld op de plekken waar 2 littekens samen komen of waar veel spanning op de huid is. Het is dan belangrijk om de plek twee keer per dag onder de douche goed uit te spoelen en te verbinden. Bespreek dit bij de controle.
Als de plek groter wordt of erg rood, bel dan de eerder met de polikliniek. Bij sommige patiënten kan een litteken verdikt blijven. Indien dit bij u het geval is, dan kan in overleg met de plastisch chirurg dit worden behandeld.

Persoonlijke verzorging

Drie dagen na de operatie mag u douchen. Het nemen van een bad en zwemmen mag als de wond dicht is. Als de wond helemaal dicht is, mag u de littekens met hydraterende crème insmeren en voorzichtig masseren. Dit maakt de huid vaak soepeler.

Smeer littekens die in de zon komen het eerste jaar altijd in met zonnebrandcrème factor 50. Op de wonden mag u geen deodorant en bodylotion gebruiken.

Het dragen van een BH

Na de operatie is het belangrijk dat u een goede BH zonder beugel draagt die zorgt voor stevige ondersteuning. De verpleegkundige geeft u advies welke u daarvoor kunt kopen. 

Na de operatie draagt u deze BH in tot 6 weken na de operatie dag en nacht.

Herstel na de operatie 

Na 2 tot 4 weken kunt u meestal weer starten met werken, indien van toepassing. Dit hangt af van het soort werk dat u doet. Zware lichamelijke activiteiten, zoals tillen moet u de eerste 4 tot 6 weken na de operatie liever niet doen.

Neem altijd contact op als u last heeft van de volgende klachten:

• Pijn die niet minder wordt na het innemen van pijnstillers
• Koorts boven 38,5°C
• Roodheid of zwelling van de wond die erger wordt
• De wond blijft bloeden

Tijdens kantooruren kunt u contact opnemen met de polikliniek Plastische Chirurgie 

Buiten kantooruren kunt u contact opnemen met de spoedeisende hulp.

2 weken (ongeveer) na de operatie:

Heeft u 2 afspraken:

• Met de oncologisch chirurg of verpleegkundig specialist voor de uitslag van het  weefselonderzoek.
• Met de verpleegkundige van de polikliniek Plastische chirurgie om de wond te controleren. Als er nog hechtingen zichtbaar zijn, worden die verwijderd. Meestal worden bij de operatie oplosbare hechtingen gebruikt.

8 weken (ongeveer) na de operatie:

U komt op controle bij de plastisch chirurg. Als er in de tussentijd problemen zijn, kunt u ons bereiken op onderstaand telefoonnummer.

Mogelijke vervolgcontroles worden met u afgesproken door de plastisch chirurg.

Meer informatie vindt u op:

• www.kanker.nl
• www.NVPC.nl 
• www.borstkanker.nl

Daar kunt u ook ervaringen en foto’s van andere vrouwen vinden.