Hersenvliesontsteking

Bij een hersenvliesontsteking, ook wel meningitis genoemd, zijn de vliezen rondom de hersenen en het ruggenmerg ontstoken. Deze ontsteking kan worden veroorzaakt door een virus of een bacterie.

Een bacteriële hersenvliesontsteking is vaak ernstiger. Ons lichaam bevat veel bacteriën, wat normaal en gezond is voor het afweersysteem. De meeste bacteriën leven onschuldig in de neus en keel.

Als de weerstand van je kind tijdelijk lager is, kunnen bacteriën zich sneller verspreiden via het bloed. Zo kan een bacterie of een virus de hersenen en hersenvliezen bereiken, waardoor een hersenvliesontsteking ontstaat.

Virale hersenvliesontsteking
Een virale hersenvliesontsteking herken je vaak aan:

• Hoofdpijn
• Koorts
• Lichte nekstijfheid (draaien of buigen van het hoofd is pijnlijk)
• Gevoeligheid voor licht

Bacteriële hersenvliesontsteking
Een bacteriële hersenvliesontsteking is vaak ernstiger. Let op de volgende signalen:

• Paarsrode huidvlekjes die niet verdwijnen als je erop drukt (huidbloedinkjes)
• Ernstige hoofdpijn (kind houdt het hoofd vaak achterover)
• Stijve nek (kind kan de kin niet op de borst leggen)
• Hoge koorts (vaak boven 39°C)
• Misselijkheid en/of overgeven
• Slaperigheid of zelfs bewusteloosheid

Bij pasgeboren baby’s
Bij pasgeboren baby’s is een hersenvliesontsteking moeilijker te herkennen. Let op:

• Geen nekstijfheid
• Grauwe huidskleur, prikkelbaarheid of lusteloosheid
• Koorts of juist ondertemperatuur
• Kreunen en slecht drinken
• Bol en gespannen fontanel (opening bovenop het hoofd)
• Luierpijn: veel pijn bij het optillen van de beentjes tijdens het verschonen

Om vast te stellen of een kind een hersenvliesontsteking heeft, onderzoekt de arts het hersenvocht. Dit wordt gedaan met een ruggenprik, waarbij een beetje ruggenmergvocht wordt afgenomen dat in verbinding staat met het hersenvocht.

Bij verdenking van zwellingen in de hersenen kan een ruggenprik niet veilig zijn. In dat geval maakt de arts eerst een CT-scan van de hersenen. Een CT-scan kan soms ook aanwijzingen geven voor een hersenontsteking.

Naast het hersenvocht wordt ook bloed onderzocht. In het bloed kijkt de arts naar tekenen van een ontsteking en naar afwijkingen in de bloedcellen, de bloedstolling, het suikergehalte en de zout- en waterbalans die kunnen veranderen door de hersenvliesontsteking.

Vaak wordt ook een bloedkweek afgenomen. Hierbij wordt gekeken of bacteriën in het bloed aanwezig zijn. De bacteriën die de hersenvliesontsteking veroorzaken, zitten meestal ook in het bloed. Als het niet lukt om de bacterie in het hersenvocht aan te tonen, kan het wel zijn dat de bacterie in het bloed wordt gevonden.

Bij verdenking van een hersenvliesontsteking start de behandeling direct. Uw kind krijgt antibiotica, een antiviraal middel en een ontstekingsremmer.

Bacteriële hersenvliesontsteking
Bij een bacteriële ontsteking is snelle behandeling essentieel. Uw kind krijgt eerst een breedwerkend antibioticum dat tegen verschillende bacteriën werkt. Zodra bekend is welke bacterie de hersenvliesontsteking veroorzaakt, krijgt uw kind een specifiek antibioticum. Als uit onderzoek blijkt dat het niet om een bacteriële hersenvliesontsteking gaat, stopt de antibiotica, omdat deze alleen bij bacteriële infecties helpt.

Virale hersenvliesontsteking
Een virale hersenvliesontsteking geneest meestal vanzelf binnen 1 tot 2 weken. Een uitzondering is een infectie door het herpesvirus, die wordt behandeld met een antiviraal middel via een infuus.

Dexamethason en pijnstilling
Aan alle kinderen ouder dan 2 maanden wordt dexamethason gegeven. Dit remt de ontstekingsreactie en verkleint de kans op blijvende schade.

Veel kinderen hebben pijnstilling nodig. Meestal begint men met paracetamol op vaste tijden, wat ook helpt om de koorts te verlagen. Bij ernstige hoofdpijn kunnen extra pijnstillers tijdelijk worden ingezet.

Voeding en vocht
Als het kind zelf niet voldoende kan eten of als eten te veel energie kost, kan voeding via een sonde worden gegeven. Dit helpt het lichaam sterk te blijven tijdens herstel. Daarnaast krijgt uw kind vocht via een infuus.

Observatie en zorg
Kinderen met hersenvliesontsteking worden nauwlettend gevolgd. Dokters en verpleegkundigen controleren regelmatig bloeddruk, temperatuur, hartslag, ademhaling, zuurstofgehalte, pupilgrootte en hoe uw kind reageert op de omgeving. Meestal verblijft uw kind op de kinderafdeling, maar bij ernstige problemen kan verplaatsing naar de intensive care voor kinderen nodig zijn.

De meeste kinderen herstellen binnen enkele dagen tot weken van een hersenvliesontsteking. Sommige kinderen herstellen volledig zonder restverschijnselen.

Bij andere kinderen kunnen nog lichamelijke klachten of problemen met denken, taal of gedrag overblijven. De gevolgen verschillen per kind.

Tijdens de opname in het ziekenhuis is het nog niet mogelijk om precies te voorspellen hoe het herstel op de lange termijn zal verlopen.

Als uw kind hersenvliesontsteking heeft, gelden strikte bezoek- en omgangsregels. Deze maatregelen helpen voorkomen dat anderen besmet raken.

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen? Stel uw vragen tijdens het eerstvolgende bezoek of bel naar: