Dementie

Dementie is een ziekte van de hersenen, waarbij informatie niet meer goed door de hersenen kan worden verwerkt. Een eerste symptoom is meestal vergeetachtigheid.

In de loop van de ziekte kan er een achteruitgang optreden van andere functies van de hersenen, bijvoorbeeld verandering in gevoel voor tijd, de weg vinden, moeite om op woorden of namen te komen, mensen herkennen.

Dagelijkse bezigheden kunnen ingewikkeld worden, gedrag kan veranderen. De diagnose dementie wordt gesteld als een combinatie van geheugenstoornissen, waardoor iemand in het dagelijks leven wordt belemmerd.

Verschillende vormen

De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Daarnaast komen vasculaire dementie, frontotemporale dementie (FTD) en Lewy Body dementie veel voor. Ook een combinatie van Alzheimer ziekte en vasculaire dementie wordt soms vastgesteld.

Niet-medicamenteuze behandeling

Ondanks veel onderzoek wereldwijd is er nog geen behandeling die dementie kan genezen. Wel zijn er manieren die kunnen helpen om het dagelijks leven zo goed mogelijk voort te zetten.

Gezonde leefstijl

Een gezonde leefstijl draagt bij aan een betere kwaliteit van leven. Dit geldt voor iedereen, ook voor mensen met een chronische ziekte zoals dementie. Het is belangrijk om zo lang mogelijk lichamelijk en geestelijk actief te blijven.

Denk hierbij aan:

• Neem uw medicijnen zoals voorgeschreven.
• Blijf lichamelijk actief. Probeer elke dag naar buiten te gaan om te wandelen of te fietsen.
• Als u moe bent, is het goed om uit te rusten.
• Probeer uw geest te stimuleren door sociaal actief te blijven en uw hobby’s te blijven uitvoeren.

Voeding

Goede voeding helpt om zo gezond mogelijk te blijven. Om optimaal te kunnen functioneren heeft het lichaam verschillende voedingsstoffen nodig.

Een aantal tips:

• Eet regelmatig en verdeel de maaltijden over de dag.
• Breng variatie aan in de voeding. Eet een aantal keren per week vis en eet veel (blad)groenten
• Probeer minimaal 1,5 liter te drinken per dag.
• Stop met roken.
• Matig met alcohol.

Daginvulling en beweging

Het kan zijn dat u minder de neiging heeft om actief te zijn. Toch is bewegen erg belangrijk. Het houdt uw lichaam in conditie en u voelt zich sterker en fitter. Ook gewone dagelijkse activiteiten zorgen al voor beweging, zoals boodschappen doen of het huishouden. Daarnaast kunt u wandelen of fietsen. Lukt het niet om zelf genoeg activiteiten te doen? Dan is dagbesteding buitenshuis een mogelijkheid.

Lichamelijke verzorging

Let erop dat u zo lang mogelijk zelfstandig blijft en zelf doet wat nog goed gaat, zoals douchen, aankleden en naar het toilet gaan. Geef op tijd aan wanneer iets niet meer lukt. Mantelzorgers helpen alleen bij dingen die de patiënt zelf niet meer kan doen. Soms is het nodig om (thuis)hulp in te schakelen.

Veiligheid in huis

Dementie kan ervoor zorgen dat er gevaarlijke situaties in huis ontstaan. Met een paar eenvoudige maatregelen kunt u deze risico’s beperken, zonder dat u veel last heeft. Hieronder staan enkele tips voor in en om het huis:

• Om te voorkomen dat u zich brandt kunt u thermostaatkranen gebruiken.
• Een waterkoker is veiliger dan een waterketel op het fornuis.
• Zorg in huis voor veilige stopcontacten.
• Beugels op de wc, badkamer en andere plaatsen verkleinen het risico op vallen.
• Verwijder elektrische apparaten uit de badkamer om een elektrische schok te voorkomen.
• Laat van deuren waar een sleutel voor nodig is een reservesleutel maken.
• Zet giftige of gevaarlijke stoffen op een veilige plaats.

Begeleiding door Hulp bij Dementie

Nu de diagnose dementie is gesteld komt er waarschijnlijk veel op u af. De Casemanager van Hulp bij Dementie Noord-Limburg kan worden ingezet om u en uw naasten te ondersteunen, met als doel de kwaliteit van leven zo goed mogelijk te behouden.

U krijgt een vaste contactpersoon, de Casemanager.

Deze persoon biedt begeleiding, adviseert over mogelijke hulp en stemt zo nodig af met andere betrokken hulpverleners.

Ook vragen over wonen, financiële zaken, zingeving en veiligheid kunnen worden besproken.

De Casemanager biedt bovendien uw naasten een luisterend oor en staat in contact met uw huisarts. Ook met de geheugenpolikliniek geriatrie wordt nauw samengewerkt.

Medicamenteuze behandeling

Geheugenmedicatie bij de ziekte van Alzheimer kan de ziekte niet genezen of stoppen. Wel kan het de gevolgen tijdelijk beperken. Hierdoor gaat het dagelijks functioneren op het gebied van geheugen, handelen, spreken en denken minder snel achteruit.

Het is vooraf niet te voorspellen hoe iemand reageert op deze medicijnen. De geriater bepaalt of u in aanmerking komt voor behandeling.

De meest gebruikte middelen zijn:

Galantamine: capsules (8,16 of 24mg)

Met telkens een tussenpoos van 4 weken wordt de dosis opgevoerd, tot het maximum dat de patiënt verdraagt. De dosis 8mg is een ‘opstapdosis’ om het lichaam aan de stof te laten wennen. De dosis is te laag om effectief te zijn op het geheugen. Galantamine 16mg en 24mg zijn wel werkzaam, waarbij de kans op stabilisatie van het geheugen groter is bij een hogere dosering. Het middel moet tijdens het ontbijt worden ingenomen, om de kans op bijwerkingen te verminderen.

Bijwerkingen: verminderde eetlust, afvallen, misselijkheid, braken, maar ook duizeligheid, hoofdpijn en slaperigheid kunnen voorkomen. Deze bijwerkingen komen vooral in het begin van de behandeling voor, of na een dosisverhoging. Na iedere dosisverhoging is er telefonisch contact met de geriater om te beoordelen, of het middel verdragen wordt.

Rivastigmine: capsules/pleister

De pleisters worden het meest gebruikt, omdat die over het algemeen beter verdragen worden. De pleisters hebben een sterkte van 4,6mg en 9,5mg. Beide zijn in principe effectief.

De pleister wordt dagelijks geplakt, meestal na het douchen, bij voorkeur op de rug. De oude pleister wordt eerst verwijderd, de nieuwe wordt op een andere plaats geplakt. Pas na minimaal 14 dagen kan op dezelfde plek weer een pleister geplakt worden, omdat de huid moet herstellen. Onder de pleister kan zich een rode plek vormen. Als die plek echter onder de pleister uitbreidt of gaat jeuken ontstaat er allergie, dit kan een reden zijn om het middel te stoppen.

Neem bij bijwerkingen van de geheugenmedicatie altijd contact op met de polikliniek voor overleg!

Als u geheugenmedicatie gebruikt, blijft u onder controle bij de geheugenpolikliniek. Meestal vindt controle 2 keer per jaar plaats, en vaker als dat nodig is.

U krijgt gesprekken met een geriatrieverpleegkundige en een klinisch geriater of physician assistant geriatrie.

Met uw instemming neemt de verpleegkundige voor het ziekenhuisbezoek contact op met de Casemanager van Hulp bij Dementie, als deze betrokken is, om een update over uw functioneren thuis te krijgen.

Tijdens de controle voert de verpleegkundige een geheugentest uit en bespreekt met u en uw naaste eventuele bijwerkingen van de geheugenmedicatie, uw zelfredzaamheid en veranderingen in stemming en gedrag. Ook wordt gekeken naar de belasting van uw naaste.

Daarna heeft u een gesprek met de klinisch geriater of physician assistant geriatrie. Samen bekijkt u op basis van alle beschikbare informatie of het zinvol is de behandeling met geheugenmedicatie voort te zetten en of er andere aanpassingen nodig zijn.

Na het bezoek aan de geheugenpolikliniek worden de bevindingen en gemaakte afspraken doorgegeven aan de Casemanager van Hulp bij Dementie. Uw huisarts ontvangt jaarlijks bericht.

Dementie kan invloed hebben op uw rijvaardigheid. Het kan daardoor soms niet veilig zijn om te blijven rijden. Bijvoorbeeld omdat het moeilijker wordt het overzicht te bewaren of snel te reageren op onverwachte situaties in het verkeer.
Het CBR beoordeelt of de dementie het rijden beïnvloedt. Hiervoor hebben zij een Gezondheidsverklaring, informatie van een medisch specialist en eventueel de uitslag van een rijtest nodig.

U vult de Gezondheidsverklaring zelf in, online via Mijn CBR. Daarna ontvangt u de benodigde documenten. Uw behandelend geriater kan de medische verklaring invullen en verstrekken. Uw huisarts kan deze verklaring niet invullen.

Wilt u liever dat een andere arts via het CBR de verklaring invult? Dat kan, maar hier zijn kosten aan verbonden.

De ernst van dementie wordt uitgedrukt met de zogenaamde CDR-score (Clinical Dementia Rating). Deze loopt van 0 tot 3.

• Mensen met een zeer lichte of lichte vorm van dementie hebben een score van 0,5 of 1. Met deze score kan het zijn dat u nog mag rijden.
• Mensen met een CDR-score van 2 of 3 mogen volgens de wet niet meer rijden; uw rijbewijs wordt dan ongeldig verklaard door het CBR.

Een beoordeling van het CBR kan 3 resultaten hebben:

1. u bent rijgeschikt voor 1 jaar;
2. u bent rijgeschikt voor 3 jaar;
3. u bent niet rijgeschikt.

• www.hulpbijdementie.nl
• www.dementie.nl
• www.cbr.nl
• www.voedingscentrum.nl

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen? Stel uw vragen tijdens het eerstvolgende bezoek of bel naar: